Sarılık

A+
A-
Sarılık

SARILIK KISACA ÖZET BİLGİ

Sarılık, alyuvarların aşırı oranda yıkımı, bir karaciğer hastalığı ya da safra akışının tıkanması sonucu, derinin ve dokuların sarı renk alması. Sarı rengin nedeni, alyuvarlardaki hemoglobinin yıkımıyla ortaya çıkan pigmentlerin, karaciğerde toplanıp safrayla birlikte salgılanmasıdır.

Tedavi, sarılığa yol açan hastalığa yöneliktir; ayrıca, sarılık dönem süresince hastanın yatak dinlenmesine alınması ve normal kalorili, yağsız ve alkolsüz bir beslenme rejimi uygulanması gerekir.

Sponsorlu Bağlantılar

SARILIK HAKKINDA GENİŞ BİLGİ

Sarılık kandaki bilirubin oranının yükselmesine bağlı olarak deri ve mukozaların sarımsı bir renk almasıdır. Normalde kandaki bilirubin düzeyi 100 mVde 1 mg’yi geçmez. Kandaki (bilirubin artışı hafifse; (100 ml’de 1,5 mg), deri ve mukozalardaki sarı renk de fazla belirgin değildir; bu durumda hafif ya da gizli sarılık (subikter) söz konusudur. Ama kanda bilirubin düzeyi 100 ml’de 7 mg’ye ulaşınca deride belirgin san renk oluşur ve açık bir sanlık tablosu ortaya çıkar.Genel tıpta sanlık çok önemli bir belirtidir. Çoğunlukla bir karaciğer hastalığını düşündürür, ama birçok başka hastalıkta da görülebilir. Sarılık tipinin saptanması çok güçtür; hastanın ayrıntılı ve dikkatli bir muayenesi ile çeşitli laboratuvar araştırmalarını gerektirir. Yapılan testlerle toplam, direkt ve indirekt bilirubinler, serum proteinleri ile transaminazlar, alkali fosfataz, gamma GT ve laktik dehidrogenaz gibi serum enzimleri belirlenir. Kuşku duyulan olgularda ultrasonografı, sintigrafi karaciğer biyopsisi ve laparoskopi gibi yöntemlere başvurulur. Bilirubin Sarılığın nasıl ortaya çıktığını anlayabilmek için, bilirubinin oluşmasını sağlayan karmaşık metabolizma olaylarına değinmek gerekir. Bilirubin alyuvarlarda bulunan ve oksijeni dokulara ulaştıran hemoglobinin bir dönüşüm ürünüdür. Bilirubinin yaklaşık yüzde 85′i alyuvarların dalakta parçalanmasıyla serbest kalan hemoglobinden yapılır. Kalan yüzde 15′i ise doğrudan doğruya kemik iliğinde, olgunlaşmamış alyuvarlardan oluşur.

Sarılık Belirtileri

Suda çözünmez bir bileşik olan bilirubin, kan dolaşımında albümin molekülüyle taşınarak yol alır. Karaciğer hücrelerinde albüminden ayrılıp, suda eriyebilen bir maddeye dönüştürülür ve böylece safrayla bağırsaklara geçebilir. Burada bağırsak bakterilerinin etkisiyle bazı değişimler geçirir ve sonuçta bilinojen denen ürünler ortaya çıkar. Bunların bir bölümü dışkıyla vücuttan atılır (bu arada dışkıya kendine özgü rengini verir). Bir bölümü ise bağırsak mukozasmdan yeniden emilip karaciğere gelir ve bir kez daha safrayla karaciğerden atılır.Sarılık kandaki bilirubin oranının yükselmesine bağlı olarak deri ve mukozaların sarımsı bir renk almasıdır. Normalde kandaki bilirubin düzeyi 100 mVde 1 mg’yi geçmez.

Sponsorlu Bağlantılar

Kandaki (bilirubin artışı hafifse; (100 ml’de 1,5 mg), deri ve mukozalardaki sarı renk de fazla belirgin değildir; bu durumda hafif ya da gizli sarılık (subikter) söz konusudur. Ama kanda bilirubin düzeyi 100 ml’de 7 mg’ye ulaşınca deride belirgin san renk oluşur ve açık bir sanlık tablosu ortaya çıkar.Genel tıpta sanlık çok önemli bir belirtidir. Çoğunlukla bir karaciğer hastalığını düşündürür, ama birçok başka hastalıkta da görülebilir. Sarılık tipinin saptanması çok güçtür; hastanın ayrıntılı ve dikkatli bir muayenesi ile çeşitli laboratuvar araştırmalarını gerektirir. Yapılan testlerle toplam, direkt ve indirekt bilirubinler, serum proteinleri ile transaminaz-lar, alkali fosfataz, gamma GT ve laktik dehidrogenaz gibi serum enzimleri belirlenir. Kuşku duyulan olgularda ultrasonografı, sintigrafi karaciğer biyopsisi ve laparoskopi gibi yöntemlere başvurulur.

Sarılığın Ortaya Çıkması

Bilirubin Sanlığın nasıl ortaya çıktığını anlayabilmek için, bilirubinin oluşmasını sağlayan karmaşık metabolizma olaylarına değinmek gerekir. Bilirubin alyuvarlarda bulunan ve oksijeni dokulara ulaştıran hemoglobinin bir dönüşüm ürünüdür. Bilirubinin yaklaşık yüzde 85′i alyuvarların dalakta parçalanmasıyla serbest kalan hemoglobinden yapılır. Kalan yüzde 15′i ise doğrudan doğruya kemik iliğinde, olgunlaşmamış alyuvarlardan oluşur.Suda çözünmez bir bileşik olan bilirubin, kan dolaşımında albümin molekülüyle taşınarak yol alır. Karaciğer hücrelerinde albüminden aynhp, suda eriyebilen bir maddeye dönüştürülür ve böylece safrayla bağırsaklara geçebilir. Burada bağırsak bakterilerinin etkisiyle bazı değişimler geçirir ve sonuçta bilinojen denen ürünler ortaya çıkar. Bunların bir bölümü dışkıyla vücuttan atılır (bu arada dışkıya kendine özgü rengini verir). Bir bölümü ise bağırsak mukozasmdan yeniden emilip karaciğere gelir ve bir kez daha safrayla karaciğerden atılır.

SARILIĞIN NEDENLERİ

Bilirubin dalakta Üretildikten sonra şu yolu izler: Dalaktan kana geçip albümi-ne bağlanarak karaciğere gelir ve hücre­lerin içine girer. Hücre içinde özel bir enzimin etkisiyle gliküronik asitle birle­şir ve direkt bilirubine dönüşerek safra yoluyla bağırsağa atılır. Bağırsakta bir bölümü ürobilinojene (idrarla atılan bi­lirubin) dönüşür ve gene bağırsaklardan emilerek kana geçer. Ürobilinojenin bir bölümü de sterkobilinojene (dışkıyla atılan bilirubin) dönüşür ve dışkıyla atı­lır. Çok küçük mİktarl arda bilirubin ise hiçbir değişikliğe uğrc madan bağırsak­lardan emilerek kana geçer ve karaciğe­re döner. Bu aşamalardan herhangi biri­nin kesintiye uğraması sarılığa yol açar. En sık görülen sarılık nedenlerinden bi­ri alyuvar yıkımıyla seyreden (hemoli-tik) bazı hastalıklarda ve başka bazı kan hastalıklarında olduğu gibi alyuvarların aşırı yıkıma uğramasıdır. Alyuvarların ömrünün kısalmasına yol açan bazı bo­zukluklarda da kısa sürede fazla miktar­larda bilirubinin açığa çıkması sonucu sarılık oluşabilir. Bunun tipik bir örneği, kalıtsal bir hastalık olan Akdeniz kansızlığıdır. Bu hastalıkta alyuvar üre­timi bozuk olduğundan, alyuvarlar daha dolaşıma geçmeden üretildikleri kemik iliğinde, dolaşıma geçenler ise 120 gün­lük ömürlerini doldurmadan dalakta yı­kıma uğrar. Bütün bu durumlarda sarı­lık gelişiminin nedeni, aşın alyuvar yı-kımıyla açığa çıkan büyük miktarda bi­lirubinin karaciğer hücrelerinin bağla­ma gücünü aştığı için bu hücrelerce alı­namaması ve kanda birikmeye başla­masıdır. Sanlığın ikinci nedeni ise doğ­rudan karaciğer hücrelerine bağlıdır. Bu hücreler Gilbert sendromu, Crigler Najjar hastalığı ve yenidoğanlardaki fizyolojik sanlıkta olduğu gibi, kandaki bilirubini içlerine alma özelliklerini yi­tirebilirler. İlk iki hastalık için yalnız fenotipik geçiş, yani taşıyıcılık söz ko­nusudur; ama bunlar derinin biraz sa­rarması dışında belirti vermez ve hasta­lar genellikle olağan yaşamlannı sürdü­rür. Hastalık taşıyıcılıktan öte etkin bir gidiş gösterirse, yüksek düzeydeki bili­rubinin sinir dokusuna oturmasından kaynaklanan ağır belirtiler görülür. Yu-kandaki durumlarda artan bilirubin tü­rü, temelde indirekt bilirubindir. Bazı sarılıklarda ise direkt bilirubin artışı Ön plana çıkabilir. Bu durum, örneğin saf­ra kanallannın tıkanması sonucu safra akışı engellendiğinde görülür. Kalıtsal bir hastalığa bağlı olabileceği gibi, ka­raciğer yapısının bozulduğu siroz ya da hepatit gibi hastalıklarda da görülebilir. Ama tıkanma sanlığı denen bu durum, genellikle bir safra taşının ya da daha az görülen bir tümör kütlesinin büyük bir safra kanalını tıkamasıyla da ortaya çıkabilir. Doğum kontrol haplan ile ba­zı ilaçlar da karaciğer hücrelerinin iş­levlerini bozarak sanlığa neden olabilir. Bazı hastalıklarda yukandaki sanlık oluşum süreçlerinin birlikte etki yapma­sı söz konusudur. Örneğin, aşın hemog­lobin artışıyla birlikte karaciğer hücrele­rinin alım yeteneğinin azalması ve safra yolu tıkanıklığı bir arada görülebilir. Bu durum Özellikle karaciğer yapısının bo­zulduğu ve hücre işlevlerinin azaldığı kronik hepatit ile siroz gibi hastalıklar­da ortaya çıkar. Kan hücrelerinin yıkı­ma uğraması, bilirubinin hem hücre içi­ne girişi, hem de hücre içinde bağlanma ve safra kanalcıklarına salgılanma süre­cinin gerilemesiyle indirekt ve direkt bî-lirubinin birlikte artmasına yol açar.

Sponsorlu Bağlantılar
YORUMLAR
  1. samiye dedi ki:

    6 aydır hepatitb teşisi kondu yorgunluğum bitkinliğimde bir değ,şikl,k yok ayrıca doktorum ilaç vermedi daha nekadar bu halsizliğin devam edicek.saygılatımla

  2. mehtap dedi ki:

    merhaba annem 58 yasında ve kanda sarılık cıktıgı soylendı.. bulusıcımıdır pekı ve neden olmuştur??? tedavısı nasıl yapmalıyız tessekuler ıyı gunlerr…

  3. gizem dedi ki:

    iyi aksamlar benim bebegim 5 günlük teni turuncu gibi bende doktora basvurdum sarilik derecesi 25 cikti kanini degiştirdiler bukadar yuksek olmasi beyne zarari varmi birde mavi işikta küvezde kaliyor bana birazbilgiverir misiniz lütfen

  4. zeki dedi ki:

    ben 16 yaşındayım idrarım koyu sarı gözlerimde hafif sarılık var bügün tahlil yaptırdım bilirrubin pozitif çıktı gastrololoji ye sevk ettiler acaba hastalığım nedir bilgi verirseniz sevinirim?

  5. metin dedi ki:

    vücudumda bir belirti olmamasına karşı bir gıda firmasına işe girmek için yaptırdığım tahlillerde sarılık olması gereken limitten 10 kat fazla çıktı nedeni nedir ve hangi yiyecekleri tüketip hangilerinden uzak durmalıyım

  6. alpaslan dedi ki:

    benim rahatsızlığım halsiz kalıyorum 4 5 yıldır bu sıkıntılı halim devam ediyor yüzümün rengi soluyor bazen konuşmaya dahi gücüm yetmiyor birkaçdefa hastaneye gittim bir sonuç çıkmadı ne yapmam gerek yardımcı olan olursa çok memnun olurum nereye gideceğim kansızlık değil

  7. adem dedi ki:

    bendetaşıyı hb sarılıkvar tedavisi nasıldevam edebilirim

  8. EMİNE dedi ki:

    BİLİRUBRİN SEVİYEM +++3 MG ÇIKTI SARILIK OLMA İHTİMALİM ÇOK MU YĞKSEK YAA BUGÜN ACİLE GİİTMM ANA GENEL CERAHİYE GİTMME GEREKTİĞİ SÖYELNDİ AMA BURDA YOK HAFTAYA BAŞKA Bİ İLDE GİTCEMM AMA KORKTUM ŞİMDİ DAHİLİYEDEKİ DOKTORDAA KORKUTU GİTMMİ TAVSİYE ETTİİ…SİZCEDE ÖYLEMİİ

  9. furkan dedi ki:

    ben 15 yaşındayım hastanede tahlil yaptırdık tüm değerler normal sadece saframda biraz yükseklik var (3.10-3.40)yüzümde biraz sarılık, gözümün içindeyse dağılmış halde çok hafif var ultrasonda herşey temiz çıktı ama ben tedirginim bilgi..

  10. Ömer dedi ki:

    Ben 34 yaşındayım. Bundan 4-5 yıl önce bana hiperbilirubinemi teşhisi kondu ancak herhangi bir tedavi, ilaç önerilmedi. Gözlerimde özellikle sol gözümün akında sarılık var. Bu beni tedirgin ediyor ama vücudumda sarılık yok. Sarılıkmıyım acaba. Aydınlatırsanız sevinirim.Teşekkürler…

  11. aslı dedi ki:

    meraba ben 17 yasındayımm gecen haftaa kulagım yuzumm elım hertarafım sarıydı okuldan sarlık olmusun dıye yollladılllar hastaneye gıttıkkk talıl yapıldı fatakk sarılık cıkmadı. ama hala vucudum sarıı sıkayetlerı halsız oluyorumm arada basım donuyo cbk yoruluyorumm ailemde artık anlamadıı benım hastalıgımı benı ıcım rahatlaması ıcın bılgılendıre bılırmısınız sımdıden cok tesekur ederımm hayırlı cunlerr..

  12. meri dedi ki:

    ayrica eklemek istedigim bisey daha var cocugun el avuclari vucudu,basi, yüzü haric her zaman ates gibi sicak fakat atesini ölctügümde normal degerler cikiyor 36.8 ile 37.8 arasi yani atesi oolmadigi halde vücudu sicacik bir etkisi varmi simdikten bana ayirdiginiz zaman icin tessekkürler….

  13. meri dedi ki:

    ben almanyada yasiyorum 4.5 aylik bir bebegim var bebegim dogduktan yaklasik 4 hafta sonra gözlerinde ve yüzünde sararma oldu ama bu sarilik bazen cok fazla bazen cok az bazen gelip bazen gidiyordu.her hafta doktora gittik ama doktor bunun gecici bisey oldugunu belki bir enfeksiyon kaptigini söyledi ayni zamanda bebegimin agzinda pamukcuk denilen mantarda ayni dönemde cikti va halada var.gecen hafta hastaneye giitik bebegimden bir sürü kan aldilar test yaptilar cünkü sari rengin bu zamana kadar olmasi ve gecmemesi normal degilmis ayrica cocugun kakasinin renginin acik oldugunu söylediler.bir sürü test yapildi ve hala bisey bulunamadi tek söylenen sey karaciger 4cm ve dalak 3cm büyümüs ama onun disinda bisey bulamdilar bir enfeksiyondan yada virüstende gelebilir diyorlar.hebatit a hebatit b testleride negatif cikti.bisey daha eklemek istiyorum ben bebegimi sezeryanla dünyaya getirdim dogumdan 4 sonra kanimda yüksek oranda mikrop cikti ama bu mikrobu anlayan tedavi edene kadar ben cocugumu emziriyrdum teshis konulduktan sonra emzirmemi yasakladilar ve sütü kestiler.acaba bebek benden virüs yada mikrop kapmis olabilirmi ne yapmam lazim ne önerirsiniz

  14. hatice tütü dedi ki:

    Merhaba benim ogluma 12 yasinda Meulengrach (bir Karaciger hastaliginin Isvicredeki adiymis) teshisi kondu.Su an oglim 16 yasinda ve rahatsizliginda bir düzelme yok.Doktorumuz “oglumun bu rahatsizlikla yasamayi ögermesi gerek, tedavisi yok” diyor.Sikayet olarak cabuk yorulma(mesela iki aksam üst üste diskoya gitemek gibi), istahsizlik, az uyudugunda(mesela 6-7 saatgibi) ve grip gibi hafif bir rahatsizlikta bile gözlerinde sari, damarli bir durum oluyor.Doktorun demesine göre Kan analizinde cikan degerler sanki uzun zamandir sigara ve alkol kullanmislar gibi.Lütfen bizi türkce bilgilendirirmisiniz?

    saglikli günler ve selamlar

Yandex.Metrica