TOKSİKOMANİLER: Kişiye ve topluma zararlı, keyif verici bir madde kullanma
alışkanlığına toksikomani denir. Hasta umduğu etkiye ulaşabilmek için, zamanla dozu artırmak zorundadır ve alıştığı keyif verici maddeyi elde edebilmek için bütün olanaklarını kullanır. Toksikoman keyif verici maddeye karşı fiziksel ya da psikolojik bir bağımlılık içine girmiştir. Bu maddeyi bulamadığı zamanlar çeşitli psikolojik ve bedensel rahatsızlıklar içine yuvarlanır. Keyif verici maddelere karşı gelişen bağımlılıklar başlıca iki biçimde olur.

Habitüasyon [alışkanlık): Burada bağımlılık yalnız psikolojiktir. Başka bir anlatımla, eğer hasta narkotik maddeyi bulamazsa bedensel bozukluklara değil, yalnız psikolojik bozukluklara yuvarlanır.

Addiksiyon (iptila): Narkotik maddenin alınamadığı durumlarda, psikolojik bozuklukların yanı sıra, bedensel rahatsızlıkların da ortaya çıktığı uyuşturucu madde tutsaklığı biçimidir. Burada görülen bedensel rahatsızlıklara “Abstinans’.’ belirtileri denir.

Toksikomaniyi yaratan nedenler: Kişiyi uyuşturucu madde tutsağı olmaya yönelten çeşitli nedenler ileri sürülmüştür. Bu nedenlerde ortak olan yan şudur; hepsi de bedensel, psikolojik ve sosyal hastalıklardır.

Psikolojik olarak toksikomanlar ego ve sÜperego bakımından yeterince gelişmemiş, psiköseksüel gelişimin anal ve narsistik döneminde, takılmış, iradesi zayıf, isyankar, psikopatik ya da^nörotik yapıda kişilerdir.

Toksikomani yaratan nedenlerden biri de, ağrılı hastalıklarda ağrıyı dindirmek için kullanılan morfine ya ağrı kaynağının giderilememesi ya da bir süre bu maddeye alışması sonucu tutsaklığın gelişmesidir. Kullanılan morfindir. Ağrı kaynağının tıbben kaldırılamaması sonucu, hasta uzun süre morfin kullanmak zorunda kalabilir. Bu da hastada morfine karşı tutsaklık yaratabilir. Bazı vakalarda hasta kendisine tıbbi amaçlarla uygulanan morfini tanıdıktan sonra ve eğer psikolojik yapısı da buna uygunsa, morfin ya da öteki keyif verici maddelere alışmaktadır. Bazı toplumlardatoksikomaniotoplumunkültürününbir parçası olacak biçimde yaygın kabul görmüştür. Bu durumu sosyal bir hastalık olarak ele almayı doğru buluyoruz. Özetleyecek olursak toksikomani bir hastalık, toksikoman da psikiyatrik hastadır.