Mitoz ve Mayoz Bölünme

MİTOZ BÖLÜNME NEDİR?

Bu bölünmeyi denet­leyen mekanizma henüz tam anlamıyla bilinme­mektedir. Fakat en güçlü olasılık hacim-yüzey ilişkisidir. Bir hücre büyürken hacmi, yüzey alanından daha hızlı büyür. Büyüme sırasında yüzey alanı çizgisel boyutun karesi ile büyürken, hacim çizgisel boyutun küp katı ile büyür. Hücre­nin gereksinim duyduğu maddeler yüzeyden gi­rer, artık maddeler de oradan atılırlar. Hücre za­rından bu maddelerin giriş-çıkış hızı yüzey alanı ile sınırlıdır.

Dolayısıyla hücre öyle bir büyüklüğe ulaşabilir ki, yüzey alanı hücrenin işlev görmesi için çok küçük kalır. Aynı olgu büyüyen çekirdek ve zarı için de geçerlidir. Hücre ve çekirdeği ikiye bölününce bu sorunlar geçici olarak çözümlenmiş olur. Söz konusu alan-hacim ilişkisinin hücre bö­lünmesini nasıl başlattığı ise henüz yanıtlanma­mış bir sorudur. Mitoz bölünme iki aşamada sonuçlanır. Çekirdek bölünmesi (karyokinez] ve sitoplazma bölünmesi (Sitokinez] Çekirdek bölünme­sinde hücre içerdiği genetik materyali iki eşit par­çaya bölerken sitoplazması da ikiye bölünür ve iki yavru hücre oluşur. Mitozun çekirdek bölünmesi 4 ayrı dönemde gerçekleşir. Bunlar profaz, metafaz, anafaz ve telofazdır.

MAYOZ BÖLÜNME NEDİR?

Eğer kadın ve erkekteki eşey hücreleri 46′şar kromozoma sahip olsalardı, bunların birleşmesi sonucu gelişecek olan zigot 92 kromozom içerecekti. Bu zigottan gelişecek olan insanın da vücut hücrelerinde normalin iki katı, yani 92 kromozom bulunacaktı. Böyle bir durum ise bütün hücrelerin, dolayısıyla bu hücreleri taşıyan insanın anormal olmasına neden olacaktı. Belki de böyle bir durum yaşam ile bağdaşama­yacaktı. Doğa bu sorunu, eşeysel hücrelerin mayoz denilen bir bölünmeyle çoğalmalarını sağlayarak çözümlemiştir. Eşeysel hücrelerin kaynağım oluşturan ve 46 kromozoma sahip olan bazı özel hücrelerin her biri mayoz bölünme sonucu 23′er kromozoma sahip 4 yavru hücreye dönüşür. Böylece eşeysel hücrelerin 23′er kromozom taşımaları sağlanmış olur. Mayoz bölünme, birbirini izleyen iki bölünme olayının sonucunda oluşur. Bunlardan ilkine Mayoz I, ikincisine de Mayoz II bölünmesi denir.

Mayoz I’den önceki interfazm son döneminde gerçekleşen DNA replikasyonu sonucu hücrenin içerdiği DNA miktarı bir kat çoğalır. Buna DNA’nın tetraploid miktarı denir. Bu dönemde kromozomlar hala diploiddir. Mayoz I bölünme dönemi sonunda ortaya çıkan iki hücrenin her biri diploidmiktarda DNA taşırken lcromozomlan haploidtir, yani DNA miktarı kaynak hücreninkine eşit, kromozom sayısı ise kaynak hücrenin yarısı kadardır. Mayoz I sonucu ortaya çıkan iki hücreden her biri Mayoz II döneminde ikiye bölünür. Böylece ana hücrenin dört yavru hücreye dönüşmesi sağlanmış olur. Mayoz II sonucu ortaya çıkan hücrelerin dördü de haploid kromozom ve haploid DNA taşırlar. Haploid DNA ve haploid kromozom (23 tek kromozom) içeren dişi ve erkek eşey hücrelerinde, diploid kromozo­ma (23 çift kromozom] sahip olan bir zigot hücresi ortaya çıkar.

MAYOZ I: Mayoz I dönemi, mitoz olduğu gibi profaz, metafaz, anafaz ve telofaz olmak üzere dört bölümden oluşmuştur. Mayoz I’deki “profaz” dönemi leptöten, zigoten, pakiten, diploten ve diakinez adını alan dönemlere ayrılmıştır.

MAYOZ II: Mayoz II bölünmesi telofaz I’den kısa bir süre sonra gerçekleşir. Mayoz H’den önce DNA’nın iki kat arttığı bir interfaz dönemi yaşanmaz. Böylece mayoz I bölünme sonucu yeni haploid kromozom taşıyan iki yavru hücre ortaya çıkar. Bu iki yavru hücreler mayoz II döneminde hemen hemen mitoz bölünmenin aynı bir bölünmeyle haploid DNA ve haploid kromozom taşıyan dört yavru hücreye dönüşür­ler.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

  1. bulunamıyor dedi ki:

    mitoz bölünme gerçekleşince hücre ikiye bölünüyor ve 2 aynı hücre oluşuyor. neden aynı oluyorlar da farklı olmuyolar

  2. levent furkan dedi ki:

    SÖz konusu alan-hacim ilişkisinin hücre bö­lünmesini-nasıl başlattığı ise henüz yanıtlanma­mış bir sorudur

    demek mitozu neyin başlattığı henüz bilinmemektedir anlamına mı geliyor

  3. ömer dedi ki:

    gusel ama benım aradıqım hıcbısı yok….!

  4. gamze dedi ki:

    mitoz bölünme

Yorum Yaz

Yandex.Metrica