Nedenleri son derece çeşitli olan alerjik tepkiler, gerekli önlemlerin alınmasıyla sorun olmaktan çıkarılabilir. Önemsenmediği durumlarda bu tepkilerin hastanın yaşamını tehlikeye sokacak ölçüde ağır sonuçlar iMBh doğurabileceği unutulmamalıdır.Vücudun yabancı bir maddeye aşın tepki vermesi anlamına gelen alerji terimi, ilk kez bu yüzyılın başlarında kullanılmaya başladı. Günümüze değin sürdürülen yoğun araştırmalar bu konunun önemini gözler önüne serdi.Vücudun tepki göstermesine yol açan maddelere antijen denir. Antijenler vücutta temel olarak dalak, lenf bezleri ve lenf damarlarından oluşan retiküloendotelial sistemdeki hücreleri ve kanda serbest dolaşan bir akyuvar türü olan lenfositleri uyarır. Antijen kaynaklı uyarı bu hücrelerde antikor üretimini artırır. Protein yapısında olan antikorların görevi vücudu antijenlere karşı savunmaktır. Bazı durumlarda vücudun belli bir antijene gösterdiği tepkinin şiddeti azalır, yani vücuda giren antijen klinik belirtilere yol açmaz. Bu durumda bağışıklık söz konusudur.

Ateş, eklem ağrısı, lenf bezlerinde büyüme, Özellikle ürtiker, kaşıntı ve bazı başka deri belirtileri, dalak büyümesi gibi durumlar ortaya çıkar. Hastalık kendiliğinden iyileşme özelliğinde olduğundan yalnızca belirtilere yönelik bir tedavi yeterli olmaktadır. Eklem ağrıları için “Aspirin” kaşıntı için de, antihistaminik ilaçlar çoğunlukla yeterli bir sonuç verirler. Bu önlemler yetersiz kaldığında, kortizol tedavisi uygundur.

.

İlaç allerj isinin belirtileri ve sonuçları şöyle özetlenebilir: Özellikle ürtiker biçiminde deri belirtileri, ateş böbrek ve karaciğer bozuklukları ve anafilaksis tabloları. Bu allerji tablolarından özellikle anafilaksis hastanın kaybedilmesine neden olabilmektedir. İlaç allerj ilerinin önlenmesinde ve tedavisinde tüm sorumluluk doktorların üzerindedir. Doktor allerji yapabilecek ilaçları bilir ve hastasına bu ilaçları yazarken bilgisini değerlendirir. Ancak, hastalara da önemli bir görev düşmektedir: Kendilerinde herhangi bir ilaç allerjisi saptanmış olan hastaların bu durumu başvurdukları her doktora hatırlatmayı unutmamaları gerekmektedir. Herhangi bir ilaca karşı allerji geliştiğinde, bu ilacın alınması hemen durdurulup, doktora b aşvurulmalıdır.

.

Kalp, akciğer, karaciğer, kemik iliği, iç salgı bezi

transplantasyonları gerçekleştirilmektedir. Bu transplantasyonlar yalnızca belli tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilirler, çünkü henüz yeterince çözümlenmemiş olan bazı bağışıklık sistemi sorunları vardır. Öte yandan bu ameliyatların gerçekleştirilmesi için çok pahalı teknolojiler gerekir. Burada sözünü ettiğimiz transplantasyonlardan en başarılı olanı kemik iliği nakilleridir. Ama bu bile yalnızca belli merkezlerde gerçekleştirilebilmektedir.

Dünyada ilk kalp naklini Dr. Hardy, 1964 yılında gerçekleştirmiştir. Dr. Hardy, bir şempanzenin kalbini hastasına taktı. Ne var ki, hasta ancak bir saat yaşatılabildi. İnsandan insana ilk kalp nakli ise, 1967 yılında Dr. Barnard tarafından gerçekleştirildi. Hasta ancak 18 gün yaşatılabildi. Transplantasyonlarda sorun ameliyat tekniklerinden kaynaklanmamaktadır. Günümüzdeki ileri teknolojik, elektronik olanaklar ve ameliyat teknikleri hemen hemen her türlü doku ya da organın bir insandan bir başka insana nakİGdil-meşini sorun olmaktan çıkarmıştır. Ancak, nakledilen yapının, yabancı olarak algılanıp ona karşı vücudun bağışıklık sisteminin harekete geçip bir red yanıtı vererek, nakledilen dokuyu işe yaramaz hale getirmesi, günümüzün henüz çözümlenememiş olan en büyük sorunudur. Bu sorun, bağışıklık sisteminin bazı ilaç ve yöntemlerle baskı altına alınmasıyla, yani immünosup-resyonla çözümlenmeye çalışıldı. Ama bu kez de başka bir sorun ortaya çıktı: Bağışıklık sistemi baskı altına alman organizma, yalnızca nakledilen yabancı doku ve hücrelere karşı değil, her türlü yabancıya karşı duyarsız kalmaya başladı. Yani vücuda dışardan giren mikroplara karşı da vücudun bağışıklık sistemi köreltilmiş, etkisizleştirilmiş oldu. Bu durumda normal bir insanın kolaylıkla karşı koyabileceği bir mikrobik hastalık, örneğin, basit bir zatürree (pnömoni) bağışıklık sistemi baskı altına alman hastalar için öldürücü olmaktadır. Nitekim Dr. Barnard’ın ilk hastası zatürreeden ölmüştü.

Bağışıklık sisteminin yarattığı sorunlar tamamen çözümlendiğinde, birçok hastanın başka insanların organlarıyla normal bir hayat yaşayabilmesi sağlanmış olacaktır.

Bu soruna çözüm getirebilecek bir başka nokta aktarılan dokunun antijenlerinin alıcının doku an-tijenleriyle uygunluğunun araştırılması ve sağlanmasıdır. Nasıl kanımızdaki alyuvarların zarmda bulunan antijenler kan gruplarını oluşturmuş-larsa ve sözgelişi A grizunda bîr kan B grubundan birine verilince tepki yaratırsa, dokular için de aynı şey söz konusudur. Doku hücrelerinin zarlarında bulunan bu antijenlere Doku uygunluğu (Histokompatibilite) antijenleri denir. Organ naklinden Önce alıcı ve vericinin doku antijenlerinin tayini bu bakımdan büyük yarar sağlamaktadır. Bu amaçla lokosit antijenlerinin tayini çok kez yeterli olmaktadır. Çünkü doku uygunluğu antijenleri, lökositler de, retiküloendotelial sistem, dalak, epitel ve deri hücrelerinde bol olarak bulunur. Halbuki kemik, kıkırdak ve bağ dokusunda çok azdır. Bunun için de kıkırdak ve kemik yamalan daha kolay tutar.

Organ nakilleri üzerinde bu çalışmalar sürdürülürken öbür yandan da biyolojik doku ve organların yerini alacak olan yapay doku vb organların, alıcı kişilere takılması konusu üzerinde de çalışılmaktadır. Örneğin, mekanik kalpler, yapay alyuvarlar, yapay sinir lifleri vs. Bu konulardaki çalışmalar her ne kadar bazı ilerlemeler kaydetmişlerse de onlar için ayrıntılı birbiçimdekonuşmak için zaman henüz erkendir. Ama bazı organları mekanik olan insanları düşlemek artık düşten çok uzak, gerçeğe ise çok yakındır.

.

Bu tozlar genellikle rüzgarla taşınırlar ve solunum sırasında kişinin üst solunum yollarına takılırlar. Alerjik kişi duyarlı olduğu toz ile karşılaştığında, ilk gelişen yakınma genellikle burun içinde, gözlerde, yutakta [farinks], damağın arka bölümünde rahatsız edici bir kaşıntıdır. Daha sonra aksırık, burun tıkanıklığı, gözlerde yaşarma, burun akmtısı gibi belirtiler başlar, Bazı durumlarda alın bölgesinde bir baş ağrısı, sinirlilik, uykusuzluk, tedirginlik gibi belirtiler de görülebilir. Daha ağır olgularda öksürük ve hırıltılı bir solunum oluşabilir. Yukarıda görüldüğü gibi belirtilerin büyük bir bölümü üst solunum yollarından kaynaklanmaktadır. Bunun nedeni, solunum havası içinde alınan tozların özellikle burun mukozası tarafından tutulmasıdır. Tozlar bu bölgedeki allerji yaratan etken (allerjen) olarak etki etmektedirler. Üst solunum yollarında bulunan “Duyarlandırılmış m ast hücreleri” yani allerjene karşı Özel IgE antikorlarını hücre zarında taşımakta olan mast hücreleri, allerjen + IgE + mast hücresi üçlüsünün oluşmasıyla Histamin. SRS-A ve ECF-A maddelerini salgılarlar. Anımsanacağı gibi, bu maddelerin salgılanabilmesi için bir ucu ile mast hücresine tutunmuş olan IgE antikorunun tıbür ucu ile de solunum havası içinde alınmış olan tozdan kaynaklanan allerjen [allerji yaratıcı etken) ile birleşmesi gerekmektedir. Mast hücrelerinden yukarıda sözünü ettiğimiz maddelerin salgılanması halindeki bu olaylar, birkaç dakika içinde gerçekleşmektedir. Bu maddelerin etkisiyle o bölgede hızlı bir İltihap olayı gelişmektedir.

Bölgedeki kan damarları büzülmekte, kandan doku arasına bol miktarda serum sızıp doku şişmektedir. Burun tıkanıklığının nedeni de işte bu doku arasına sızıp, onu şişiren serumdur

SAMAN NEZLESİ TEDAVİ VE KORUNMASI:Hastalığın tedavisinde ana ilke, allerjik kişinin duyarlı olduğu tozlarla karşılaşmasını önlemektir. Bunun için tozun çeşidine göre değişen önlemler alınır. Eğer toz, iş yerindeki kimyasal bir maddeden kaynaklanıyorsa bu maddenin kullanılmaması ya da o işten vazgeçilmesi veya başkasına yaptırılması uygundur. Çiçek tozlarında ise durum biraz daha değişiktir. Bu tozlar belli mevsimlerde havaya karıştıkları için allerjik kişinin bu mevsimlerde o bölgeden uzaklaşması ya da temelli o bölgeden veya kentten taşınması gerekebilir. Adi sokak ve ev tozları ise korunması en güç olan tozlardır. Duyarlı kişinin, ki bu genellikle çocuktur, ev içinde hazırlanan tozsuz bir odada yatması ve gününü geçirmesi sağlanmalıdır. Tozsuz bir odanın hazırlanması aşağıda anlatılmıştır.

Saman nezlesinin tedavisinde başarıyla uygulanan bir başka yol ise, “Duyarsızlaştırma” {deserısîüzation-hyposensitization} yöntemidir. Bu yönlümle kişinin aşırı duyarlık hali ortadan kaldırılmaktadır. Duyarsızlaştırma şöyle gerçekleştirilmektedir: Allerjik kişinin duyarlı olduğu çiçek ya da ev tozu çeşidi ortaya çıkarıldıktan sonra bu toz çeşidini içeren bir hülasa-öz (extract) hazırlanır ve bu öz belli aralıklarla ve artan dozlarla allerjik kişinin deri altına zerk edilir. Bu tedavi bir yıllık bir dönemi kapsar. Maksimal doza erişildiğinde ise, bir yıllık sürenin geri kalan bölümünde ayda bir kez zerk yinelenir. Böylece allerük kişilerin durumları ortadan kaldırılır. Duyarsızlaştırma tedavisinin nasıl etkili olduğu son zamanlarda ortaya çıkartılmıştır. Bu uygulama sonucu kandaki IgE düzeyi düşmekte, histamin salgılanması azalmakta ve IgG antikorlarının kandaki miktarı çoğalmaktadır. IgG miktarının artışı iki yönde etkili olmaktadır. IgG vücuda giren allerji yaratıcıyı etkisiz hale getirmektedir. Öbür yandan da IgG fazla miktarda bulunduğunda bağışıklık sisteminin “Hatırlayıcı” olaylarını etkilemektedir. IgG, allerjen ile yeniden karşılaştığında, IgE yapımına yönelik hatırlayıcı olayları azaltmaktadır. Bu daha az IgE yapımına neden olmaktadır. Allerji olaylarının bir başka tedavi yolu da ilaçlarla tedavidir. Allerjik olayın gelişmesinde histamin adlı maddenin ne kadar olumsuz bir rol oynadığım daha önce belirtmiştik. Tedavide de amaç bu olumsuz maddeyi etkisiz hale getirmektir. Bu nedenle histaminin karşıtı, yani antihistaminik ilaçlar kullanılmaktadır Antihistaminik ilaçlar, histaminin kötü etkilerine engel olmaktadır. Bu ilaçların hangileri olduğu ve etki biçimleri, sitemizin “İlaç bilimi” bölümünde anlatılmıştır. Bu allerjik olgularda kullanılan öteki ilaçlarsa “Kortizol” lü ilaçlardır

SAMAN NEZLESİ KONJUNKTİVİTİ: Saman nezlesiyle birlikte hafif konjunktivite oldukça sık rastlanır. Saman nezlesi atağı sırasında hastalar gözlerde kaşıntıdan, sulanmadan yakınırlar. Gözlerinin, adeta yumuşak bir doku içine gömülü olduğunu hissettiklerini söylerler. Sözünü ettiğimiz bu duygu konjunktivada gelişmiş olan “Kemozis” olayından kaynaklanmaktadır. Gözler ve konjunktivalar kızarıktır.Tedavinin asıl amacı, saman nezlesini yaratan allerjen etkinin ortaya çıkarılıp hastanın buna karşı duyarlığının azaltılmasıdır. Ancak ataklar sırasında hastanın gözüne 1/1000 solüsyon halinde “Epinefrin” damlatılması, 30 dakika içinde hastanın yakınmalarını giderir. Göze yapılacak soğuk kompresler ve ağız yoluyla verilecek antihistaminik ilaçlar da hastanın yakınmalarının giderilmesinde yarar sağlarlar.

Bu zehirler etkiledikleri organları bozarak, kalp, sinir sistemi, kan ve öteki sistemleri ilgilendiren belirtilere ve bu organların bozulmasından kaynaklanan ölümlere neden olabilirler.

Yılan zehirlenmesiyle ilgili olarak halk arasında birtakım yanlış bilgiler yerleşmiştir. Bu konuda bazı düzeltmelerde bulunmamız gerekmektedir. 1} Yılanın soktuğu yer baş, boyun ve gövdedeyse, tehlike büyüktür. Zehir doğrudan bir kan damarı içine boşalmışsa, tehlike daha da büyüktür. Kol ve bacakların sokulması daha az tehlikelidir.

2) Halk arasındaki kanıya göre, kısa bir süre önce avım zehirleyip avlanmış ya da kısa süre önce zehirinin bir bölümünü boşaltmış olan yılanın sokması, daha az tehlikelidir. Bu tümüyle yanlış bir düşüncedir. Çünkü yılan hiçbir zaman tüm zehirinibir kerede kullanmaz. Öyleki, daha önce bir başka canlıyı sokmuş olsa da yılanın zehiri hala bir başka canlıyı öldürebilecek kadar çoktur.

3) Yılan sokmasından sonra paniğe kapılıp koşmak, tepinmek çok yanlış olur. Çünkü her türlü kas hareketi kan dolaşımını, dolayısıyla da zehirin vücuda dağılmasını hızlandırır. Zehirli bir yılan tarafından sokulan kişinin hareketsiz kalması gerekir.
4) Çocuklar yılan zehirlenmesinden daha fazla etkilenirler. Bünyesi güçlü ve sağlıklı olan kişiler, vücut ağırlığı fazla olan iri kişiler yılan zehirlenmesine karşı daha dayanıklıdırlar;

5 )Eğer olabilirse, sokmuş olan yılanın yakalanması gerekir. Böylece zehirli olup olmadığı ortaya çıkarılabilir.

Akreplerle savaşmada kullanılabilecek olan böcek öldürücülerin formülleri:

I) Püskürtme: % 1 Lindane + % 1 Dieldrin

II) Serpme: % 5 DDT + o/o 0.5 Lindane + % 2 Chlordane + °/o 5 Malathion + o/o 0.5 Dieldrin.

Akrepler et yiyicidirler. Nemli, karanlık, loş yerlerde yalnız yaşarlar. Gündüzleri gizlenir, geceleri de dolaşır, avlanırlar. Akreplerin bazılarının 1-2 yıl kadar açlığa dayanabildikleri görülmüştür. Akrepler yavrulayarak çoğalırlar. Dişi, erkekle çiftleştikten sonra erkek akrebi parçalayıp öldürür.

Akrep zehirini kuyruğunun son halkasında saklar. Bu halkanın ucunda bir sokma iğnesi bulunur. Son halka içinde zehir salgısını üreten iki bez ve bir kese vardır. Biriken zehir, bir kanal aracılığıyla iğnenin ucundan sokulan bölgeye boşaltılır. Akrepler yalnızca kendilerini savunma amacıyla raslantı sonucu insanları sokarlar.Akrep zehiri İçinde kanamaya neden olan, hücreleri öldüren, kalp ve sinir hücrelerini bozan ve allerji yapan çeşitli maddeler bulunur.

Akrebin sokmuş olduğu bölgede küçük bir iğne izi görülür. Burada 15 dakika ile 2 saat sonra şiddetli ağrı ve yanma duygusu ile sıcaklık artışı olur. Kızarıklık, morluk ve şişme olaya katılır. Susuzluk duygusu, ağızdan salya akması, baş dönmesi, baş ağrısı, yutma güçlüğü, kusma, titreme, ter dökme, sayıklama, kramplar, vücudun uç bölgelerinde duyarsızlık gibi belirtüer gitgide ağırlaşmakta olan hastada görülen zehirlenme belirtileridir, ölüm genellikle koma, solunum felci ya da kalp durması sonucu, 12-48 saatte gelişir.

Akrep sokmasında yapılacak ilk şey, akrebin soktuğu bölgenin biraz yukarısından organı bağlamaktır. Elbette bu ancak, kol ve bacaklar için geçerli bir önlemdir. Sokulan yerin üstü çok sıkı bağlanmamahdır. Şişme nedeniyle sargı sıkılaşınca, sargının çözülüp yeniden fazla sıkı olmayacak bir biçimde bağlanması gerekmektedir. Bağın sıkıldığını şöyle ayarlayabiliriz. Bağı atarken bir parmağımızı organ ile ip arasında bırakırız. Bağ atıldıktan sonra bu parmağımızı biraz zorlanarak da olsa bağın altından kurtarabileceğimiz ölçüde sıkı bağlamış olmamız gerekir. Sokulan bölgenin bağlanması, zehirin vücuda yayılma hızını azaltır. Daha sonra yapılacak işlem bu bölgenin buzla, dokuyu dondurmayacak ölçüde soğutulmasıdır. Sokulan bölgenin 1 cm. boyunda bir kesik ile yarılıp, buradan zehirin emilmesi çok yararlıdır. Emme işlemini vantuzlarla yapmak daha doğrudur. Eğer böyle bir şey yoksa, bir plastik şişeden yararlanılabilir. Eğer bunların hiçbiri yoksa o zaman, emme işlemini ağızdan yarası olmayan biri gerçekleştirmelidir. Akrep sokmasında, hastanın en kısa yoldan bir hastaneye ulaştırılması gerekir. Burada akrep zehirine karşı hazırlanmış özel bir serumla hasta tedavi edilir. Bunun yanı sıra hastada gelişebilecek olan solunum, kalp ve sinir sistemiyle ilgili bozukluklara karşı da önlemler alınır

Hatırlatma (rapel) aşısı olarak yalnız bir tek doz halinde uygulanır. fxx) Boğmaca aşısı 4 yaşından sonra yapılmaz. Tetanos hatırlatma (rapel) aşısı her on yılda tekrarlanmalıdır. (xxx)

Yukarıdaki aşılama takvimi doğumdan sonra zamaninda uygulanmamışsa 6. yaşına kadar (1-6 yaş arası} aşağıdaki takvim uygulanır. Ancak 4 yaşından büyüklere boğmaca aşısı yapılmaz.

.

Günümüzde gerçekleştirilen böbrek nakillerinin yarısından çoğunda kullanılan böbreklerin kaynağını. Ölü kişilerden alınan, yani kadavralardan alınmış böbrekler oluşturmaktadır. Canlı kişilerden alınan ve hastaya nakledilen böbreklerin tutma şansı daha fazla olmaktadır. Bunun nedeni, verici kişinin genellikle alıcı kişinin yakın akrabası olması ve bu iki kişi arasındaki dokusal yabancılığın oldukça az olmasıdır. Her iki böbreği de sağlam olan kişi bir böbreğini başka bir insana verebilir. Bu durumda, vericide kalan Öteki böbrek, çıkartılan böbreğin görevini de üstlenip verici kişinin tamamen normal bir yaşam sürmesini sağlar. Ancak, bir böbreği alınan kişide artık yedek bir böbrek yoktur. Öyleki, geride kalan bu tek böbreğin hastalanması durumunda sağlam kişinin oldukça ciddi sorunlarla karşılaşma riski artmış olmaktadır. Bu riske karşın, pek çok insanın, yakınlarının hayatım kurtarmak amacıyla böbreklerinden birini onlara verdiklerini sık sık görmekteyiz.

Alıcı kişinin işe yaramayan böbreği-böbrekleri çıkartılır, yerine yeni böbrek oturtulur. Alıcıdan çıkarılan böbreğin damarları bağlanır. Yeni takılan böbreğin damarları alıcının iliak damarlarına ağızlaştırılır. Nakledilen böbreğin üreteri de alıcı kişinin üreteriyle ağızlaştırılır. Böylece nakledilen böbrekte hazırlanan idrar, üreterden geçip idrar kesesine birikir. Vücuda nakledilen böbrek reddedilmeye başlandığında, böbrek yetmezliği belirtileri yeniden ortaya çıkar.