KALP KATETERİZASYONU
Doğuştan gelen ve sonradan oluşan kalp hastalıklarında kalp kateterizasyo-nu tam koymak ya da ameliyata karar vermek için gerekli verileri sunar. Son yıllarda kalp cerrahisi ile birlikte kalp kateterizasyonu da gelişmiştir. Kalp ka-teterizasyonu, özellikle kalp ameliyatı gereken hastalarda uygulanması gere­ken bir incelemedir.
NASIL YAPILIR?
Toplardamara ya da atardamara X ışın­larını geçirmeyen uzun ve esnek bir ste­ril sonda sokulur. Sondanın ucu, rad­yoskopi ya da monitör kontrolü altında kalp boşluklarına kadar ilerletilir.
Sondanın dış ucuna, damar basıncı­nın saptanması ve elektrokardiyografik inceleme yapılması için çeşitli aygıtlar bağlanmıştır. Ayrıca araştırılan kalp boşluklarından kan örnekleri alınır. Bu örneklerde çeşitli kan gazlarının yoğun­luğu saptanır ve sonda aracılığı ile rad­yolojik inceleme için X ışınlarını geçir­meyen (kontrast) madde verilir. Katete-rizasyon ile aşağıdaki incelemeler yapı­labilir:
• Kalpte ve büyük damarlarda katete-nn izlediği yol incelenebilir.
• Kalpten çıkan ya da kalbe gelen bü­yük damarların (aort, akciğer atardama­rı ve toplardamarı) ve kalbin içindeki kan basmcı ölçülebilir.
• Kalp ve damarların çeşitli noktaların­dan alınan kan örneklerindeki oksijen yoğunluğu saptanabilir.
• Kan akımındakı anormalliklerin de­ğerlendirilmesi için kalp ve damarlara verilen renkli maddelerin seyrelme eğri­leri kaydedilebilir.
• Kalp odacıklannm (kulakçık ve ka­rıncıklar) İçinde elektrokardiyografîk kayıt yapılabilir.
• X ışınlarını geçirmeyen madde (iyot­lu maddeler) aracılığıyla kalp ve damar­ların radyografik görünümü saptanabi­lir.
• Karıncıkların kasılma ve gevşeme sı­rasındaki hacimleri ölçülebilir. Kalp du­varının hareketleri değerlendirilebilir. Kalp işlevleri nicel olarak belirlenebilir.
• Kalp kapakçıklarının işlevleri değer­lendirilebilir.
• Kalpteki pıhtı ve tümörler gösterilebi­lir.
Araştırmalar sırasında ritim bozuk­luklarının hemen saptanması için sürek­li elektrokardiyografîk kontrol gerekir.
KATETER TİPLERİ
Kalp kateterizasyonu yapılacak hasta en az bir gün önce hastaneye yatırılır ve çeşitli hazırlıklar yapılır:
- Hasta en az 12 saat aç kalmalıdır.
- Kateterin giriş yeri olan kol ya da ka­sık bölgesindeki kıllar temizlenir.
- İncelemeden yarım saat önce hastaya sakinleştirici bir ilaç verilir.
- Antibiyotiklerle koruma günümüzde uygulanmamaktadır; kateter uygulanan yerin ve malzemenin steril olduğu ka­bul edilmektedir.
- Birçok olguda koruyucu olarak pıhtı­laşmayı Önleyici madde verilmesi ge­reklidir.
İki tip kateterizasyon vardır: Toplar­damar tipi kateterizasyonla sağ kalp boşlukları, atardamar tipi kateterizas­yonla sol kalp boşlukları araştırılır. Toplardamar (sağ kalp) kateterizas­yonu – Kateteri sokmak için hastalığın tipine ve hastanın yaşma göre bir top­lardamar seçilir. Genellikle sonda dir­sekteki toplardamardan, yenidoğanda boyun toplardamarından sokulur. Top­lardamarın çevresi yerel olarak uyuştu­rulur. Genel anestezi 5 yaşından küçük hastalarda ve özellikle heyecanlı kişiler­de uygulanır. Sondanın toplardamarda ilerlemesi, radyoskopi ile ya da monitör ekranında sürekli kontrol edilmeli, ,kate-ter ani ve kontrolsüz manevralardan kaçınarak, yavaş ve ince hareketlerle iler-letilmelidir. Dirençle karşılaşıldığında sonda hafifçe geri çekilir ve toplarda­mar duvarım delme tehlikesinden ka­çınmak için yönü değiştirilerek yeniden itilir.
Sonda sağ kulakçığa üst ya da alt anatoplardamardan girer, sağ karıncığa ilerler, buradan akciğer atardamarına geçip ilerletilir.
Atardamar (sol kalp) kateterizasyo­nu – Sonda boyundaki şahdamanndan, kolda üstkol atardamarından, kasıkta uyluk atardamarından ya da bilekte ön-kol atardamarından sokulur. Sürekli radyoskopi ile ya da monitör ekranın­dan izlenerek ve yeri saptanarak sol ka­rıncığa itilir.
Küçük çocuklarda sol kulakçık ve karıncığın kateterizasyonu İçin, sonda toplardamardan sokulur, kalbin sağ ve sol bölümlerini bağlayan oval delikten geçirilir.
NE ZAMAN GEREKLİDİR?
Son yıllarda ekokardiyografî ve Dopp-ler incelemesi gibi yeni incelemelerle kalp hastalarının çoğunda yeterli bilgi elde edilmektedir. Bundan ötürü kalp kateterizasyonuna gerek duyulan du­rumlar azalmış olmakla birlikte, söz ko­nusu inceleme aşağıdaki durumlarda uygulanmalıdır:
^ Kalp ameliyatına karar verirken: Kalpteki lezyonun tanısı ve -şiddeti öte­ki incelemelerle kesin olarak saptanma-mışsa ve koroner atardamarlarda bo­zukluk şüphesi varsa; ^ kalp enfarktüsü, akciğer embolisi, yüksek tansiyon nöbeti, akciğer yüksek tansiyonu olan ağır hastalarda ilaç teda­visine yanıtı değerlendirmek için; p- kalp kası hastalıklarında tanı ama­cıyla;
^ kalp kapakçıklanndaki darlıkların balonla genişletilmesi için; ^ doğumsal kalp deliklerinin kapatıl­ması için.
Öte yandan, günümüzdeki aygıtlarla kalp kateterizasyonunun uygulanması­nın hiçbir tehlikesi yoktur. Kateterizas­yon risklerine de (kalp aritmileri, trom-bo-emboliler [pıhtı tıkacı], enfeksiyon­lar vb) günümüzde çok ender (binde ikiden az) rastlanmaktadır
SONUÇLAR
Kalp kateterizasyonu, doğuştan gelen ve sonradan oluşan kalp hastalıklarına ilişkin yararlı bilgiler sağlar. Bazı olgu­larda yalnız sağ kateterizasyon yeterli­dir, bazılarında ise bunun sol kateteri­zasyon ile birlikte yapılması gerekir. Sol kalp kateterizasyonu hemen her za­man kalbin sol bölümünde görülen edi­nilmiş kalp hastalıklarında daha sık kul­lanılır.
Kalp kateterizasyonu ile elde edilen bilgiler topografık ve fızyopatolojik bil­giler olmak üzere ikiye ayrılabilir. Topografik bilgiler, kalp boşlukla­rında ve büyük damarlarda, kalbin sağ ve sol bölümleri arasında ya da aortla akciğer atardamarı arasındaki anormal bağlantılar, kalbe gelen ya da giden atardamar ya da toplarda­marların yanlış pozisyonda olması gibi birçok yapısal bozukluğu ortaya koya­bilir.
Fızyopatolojik bilgiler (basınç, oksi­jen yoğunluğu, seslerin kaydı). Kalp kateterizasyonu değişik boşluklardaki damar basıncının saptanmasına yarar. Basıncın en yüksek ve en düşük de­ğerlerinin İncelenmesi, kalp hastalıkla­rının tanısı ve ameliyat karan için önemlidir. Değişik yerlerden kan ör­nekleri alınır ve bunlarda oksijen miktarı saptanır. Böylece kalp içindeki anormal bağlantıların varlığı ve yeri saptanır. Bunun yanı sıra kan akımı­nın yönü ve miktarı belirlenir.
KOMPLİKASYONLAR
Deneyimli kişilerce uzmanlaşmış bir merkezde uygulandığında, çok ender olarak (binde bir) ölüme yol açsa da çok düşük riskli bir incelemedir. Atar­damar trombozu (kan pıhtısı oluşması), emboli (tıkanma), kalp delinmesi ya da kateter yerinde enfeksiyon gibi kompli-kasyonlar çok ender görülür. Bulantı, kusma, tansiyon düşmesi gibi belirgin olmayan boyutlardaki genel bozukluk­lara ise sık rastlanırsa da bu komplikas-yonlar incelemeden sonra hızla kaybo­lur

Sitemizde Google destekli arama yapın. Aradığınızı kolayca bulun