ELEKTROKARDİYOGRAFİ

Elektrokardiyografi (EKG) kalbin çalışma düzenine ilişkin değerli bilgiler verir. Kalpte oluşan elektrik akımları EKG aygıtıyla saptanabilir.
Kalp elektriksel bir uyarının kalp ka­sı liflerine ulaşması sonucunda kasılır. Kalpte bazı özel hücrelerle sinir liflerin­den oluşan ve elektrik akımlarını taşı­yan bir yol vardır. Buna “ileti sistemi” denir. Kendiliğinden oluşan bir uyan bu ileti sistemi aracılığıyla kısa zamanda kalbin her köşesine ulaşır ve kalp kası­nın bir bütün olarak kasılmasını sağlar. Kalp, vücudun otonom sinir sistemin­den bağımsız olarak çalışabilen tek or­ganıdır. Uyanlar sağ kulakçıktaki kendi kendine elektrik akımı üreten sinüs-kulakçık düğümünden çıkar; kulakçıkla­rın kasılmasını sağladıktan sonra kulak­çık ve karıncık arasındaki bölgede bulu­nan kulakçık-kanncık düğümüne ulaşır. Oradan His demeti denen iletici lifler­den geçer; His demetinin sağ ve sol ka­rıncıktaki dallarına dağılarak kalbin kas dokusuna (miyokart) ulaşır ve bütün lif­lerin kasılmasına yol açar. (Bütün bu sü­reç aşağıdaki şemada gösterilmiştir Elektriksel iletinin geçişleri üst sıradaki kalp çizimlerinde renk değişikliğiyle be­lirtilmiştir.)

EKG NASIL ÇEKİLİR?

EKG çekimi için göğüs kafesinin çeşitli yerleriyle el ve ayak bileklerine elektrot denen küçük metal plaklar yerleştirilir. EKG için bu bölgelerin yetersiz kaldığı durumlarda doğrudan nefes borusunun içine de bir elektrot yerleştirilebilir. Elektrotların vücuda yapıştırılacağı yer­lere elektrik akımını iyi ileten bir jel sü­rülür. Elektrotlar kalbin toplam elektrik­sel etkinliğinin belirli bir anda vücudun Çeşitli yerlerindeki yansımasının kayde­dilmesini sağlar.
Elektrokardiyografik kayıt kalbin elektriksel etkinliğine bağlı olarak olu­şan akımların çeşitli elektrot çiftleri (derivasyon) aracılığıyla saptanarak grafik halinde kâğıt üzerine aktarılmasıdır.
Normal bir EKG anormal bir EKG’den kolaylıkla ayni: edilebilir. Yandaki şemada EKG’de çizilen çeşitli dalgaların kalbin çalışmasıyla ilişkisi gösterilmiştir. Hiçbir akımın kaydedil­mediği durumlarda aygıt düz bir çizgi Çizer; buna izoelektrik çizgi denir. Sıfır düzeyi olarak kabul edilen bu çizginin üstünde pozitif elektrik yüklü dalgala­rın, altında ise negatif elektrik yüklü dalgaların kaydı yer alır.

EKG NASIL DEĞERLENDİRİLİR?

Yandaki şemada kalbin çalışmasındaki iki temel an gösterilmiştir. Bunlardan biri kalp kasının gevşediği ve kalbe ka­nın dolduğu diyastol, öbürü de kalp ka­sının dolan kanı pompalamak üzere ka­sıldığı sistoldür. Bu iki temel olay birbi­rini izleyerek kalp atım çevrimini oluşturur. Grafikte oluşan ilk pozitif dalga P dalgasıdır ve kulakçıkların elektriksel olarak uyarıldığını gösterir. Bu küçük dalgayı uyarının kulakçık-kanncık dü­ğümünde beklediği anı temsil eden izo­elektrik çizgi izler. Uyarının bu düğüm­den karıncık kasma iletilmesiyle, başlan­gıcında küçük bir aşağıya sapma göster­dikten (Q dalgası) sonra dik olarak yük­selen R dalgası oluşur. Bu dalga gene dik olarak aşağıya inerek izoelektrik çiz­ginin aluna geçer ve S dalgasını yaparak izoelektrik çizgiye kadar yükselir. Çizgi bir süre düz gittikten sonra T dalgası oluşur; T dalgası kanncıklardaki elekt­riksel uyarının dinlenme durumuna dön­düğünü gösterir. Kaydın S ve T dalgaları arasındaki bölümüne S-T çizgisi de­nir. Daha sonra yeni bir çevrimin başla­masıyla bütün akımların kaydı aynı bi­çimde yinelenir. Bazen T dalgasını şe­kilde gösterilmemiş olan U dalgası İzler. U dalgasını İzleyen izoelektrik çizgi, kalbin elektriksel olarak nötr hale geldi­ği ve dinlenme, durumunda olduğu süre­yi temsil eder.

EKG’NİN YARARLARI VE SINIRLARI

EKG başta kalpteki damar hastalıkları ve ileti bozuklukları olmak üzere çeşitli kalp hastalıklarında yararlı bilgiler verir. Kronik koroner yetmezliğinden anjina pektoris ve miyokart enfarktüsüne kadar bütün damar yetmezliklerine ilişkin çok önemli ipuçları sağlar.
Bununla birlikte EKG’nin bazı sınır­lamaları da olduğu unutulmamalıdır. Hastalıklı bir insanın EKG’si bazen nor­mal çıkabileceği gibi sağlıklı bir insanın EKG’sinde de bozukluk görülebilir.
Hekim kalbin durumunu doğru sap­tayabilmek için EKG’yi başka özel ince­lemelerin sonuçlan, hastanın yakınmala­rı ve muayene bulgulanyla birlikte de­ğerlendirecektir.