( döllenme ve embriyo transferi): Fallop borularının tıkanıklığına bağlı olan kısırlıklarda son yıllarda uygulanmaya başlanan henüz araştırma dönemini yeni geçmiş bir tekniktir. Bütün üreme fonksiyonları normal olan, ancak sadece spermle ovumun buluşmasının engellendiği kadınlarda vücudun dışında döllenme yapılır.

Vücudun dışında döllenen ovum da 3-4 günlük bir gelişme aşamasından sonra rahim içine yerleştirilerek, normal bir gebelik sağlanabilir. Kadının yumurtlama döneminde basit bir müdahaleyle, karın boşluğuna girilerek, yumurtlamak üzere olan yumurtalıktan, olgunlaşmış yumurta hücresi alınır. Bu yumurta hücresinin, doğal koşullara uygun bir ortamda, bir tüp içinde erkek döl hücresi ile birleşmesi yani döllenmesi sağlanır .Yani kadının fallop borularında mekanik bir engel nedeniyle olamayan bu döllenme olayı, dışarda bir deney tüpü içinde yapılabilmektedir.

Belirli bir süre, yaklaşık 3-4 gün kadar bu dış ortamda gelişen döllenmiş ovum, yuvalanma olgunluğuna eriştiğinde, kadının rahim boşluğu içine yerleştirilerek gebelik başlatılır. Gebelik dönemi boyunca kadının rahi-minde gelişimini sürdüren bebek, gebelik süresi döllenmeyi engelleyen başka nedenlere örnek olarak nedeni belirlenemeyen kısırlıkları ve kadında, kocasının spermlerine karşı antikor varlığını gösterebiliriz.

Böyle kadınlarda fallop borusunda bir engel olmadığından, vücut dışında döllenen yumurta hücresi daha erken dönemde fallop borusu içine bırakılarak, oradan rahim içine gidip yerleşmesi sağlanabilir. Nedeni belirli olmayan kısırlıklarda sağlanan yumurtaların yaklaşık olarak % 40’ı vücut dışında döllenebilmektedir.

Tüp Bebek Aşamaları

Tüp Bebek Hakkında Bilgilendirme

Tüp bebek uygulamasında, başarısızlık olabileceği, çocuğun anormal olabileceği ve gebeliğin düşükle s unlanabileceği bilinen risklerdir. Ancak bu riskleri kabullenen kadınlarda tüp bebek uygulaması yapılmaktadır. Bu nedenle gebelik oluştuğunda da ilk üç aylık dönemde, çocuğun normal olup, olmadığı yapılan testlerle kontrol edilmektedir. Görüldüğü gibi, fallop borularının kapalı olması ya da başka bir nedenle döllenmenin engellendiği kısırlıklarda, diğer üreme fonksiyonları normalse tüp bebek uygulaması ile gebelik mümkündür. Ancak bugünkü aşamada bu uygulama ile çocuk sa-hibî olabilme şansı yaklaşık olarak % 3-10 arasındadır. Henüz ülkemizde uygulanmayan tüp bebek, dünyada sayılı merkezler tarafından uygulanmaktadır. Bu konuda bilgilerimizin artışı ve tekniğin geliştirilmesiyle, bu şansm daha da artacağı beklenen bir gerçektir. Bu şekilde umutsuzluğa düşen pek çok kısır kadın bebek sahibi olmaktadır. Tüp bebek ile çocuk yapma hakkında son gelişmeleri aşağıdaki videolardan edinebilirsiniz.

Çoğunlukla orta yaş hastalıklarındandır. Hücre sayısının çoğalmasından dolayı, kanın yoğunluğu artar, kişide kolay bir biçimde tromboz ve da­mar tıkanmaları meydana gelir. Hastanın yü­zü kırmızı bir şekle bürünür ve toplardamarlar gergin­leşir. Polisiteminin tedavisi, hasta­dan kan alarak ve kemik iliğine yerleşip, alyuvarların yapılmasını engelleyen radyoaktif fosfor vermektir.

Polistemi bir doğum hastalığı değildir, sonradan meydana gelir ve kemik hastalıklarından biridir. Bütün kan hücrelerinde (eritrosit, lökosit, trombosit) aşırı bir üretim olur. Çok ender görülen bir hastalıktır, çoğunlukla erkeklerde ortaya çıkar ve kırk yaşın altında ender gözlenir. Sebebi tam olarak belli değildir.

Polistemi yavaş yavaş gelişim gösterir, çoğunlukla 50-60 yaşlarından sonra akut myelojenik lösemiye zemin hazırlayabilir. Kanın yoğunlaşmasındaki yükseliş (akışkanlığının azalması) ve trombositlerin sayısında oluşan artış bir inme ya da kalp krizilerine sebebiyet verebilir. Bazı hastalarda trombositlerin pıhtılaşma yetenekleri azaldığından, kanamalar görülebilir. Riskli gruplar tam olarak belli olmamakla birlikte, yahudilerde daha sık meydana geldiği görülmüştür.

Kusma olayı beynin “Medulla oblongata” bölümünde bulunan “Kusma merkezi” ve “Kemore-septör inceleme alanı” tarafından düzenlenmektedir. Kusma merkezi, sindirim sisteminden, vücudun diğer organlarından, beyin korteksinden, denge organından ve “Kemoreseptor inceleme alanı”ndan sinirsel uyarılar alır. Bunları değerlendirir ve kusma olayını başlatmak için de karın kaslarına, diyaframa kasma, mide ve özofagus kaslarına sinirsel uyarılar gönderir.

Kemoreseptör inceleme alanı vücudun iç ortamının değişen kimyasal özelliklerine duyarlıdır. Bu değişiklikler bu alanı uyarıp kusmaya yol açabilirler, örneğin morfin, kalp glikozidleri, ergot alkaloidleri ve diğer bazı ilaçlar, zehirlenmeler, kemoreseptör inceleme alanını uyararak kusmaya yol açabilirler. Kusma eğer uzun sürmüşse, dışarı atılan mide salgıları nedeniyle vücut aşırı “Su”, “Asit” ve “Potasyum” kaybetmiş olur. Su kaybı, “Hipovolemi” denilen kan hacminin azalmasına; hidroklorik asit yani asit kaybı, “Alkaloz” denilen vücut sıvılarının alkali tarafa kaymasına; potasyum kaybı ise, “Hipokalemi” denilen vücut sıvılarında potasyum azalmasına yol açabilmektedir. Bunların her biri ise tek başına insan organizmasının hassas dengesini olumsuz biçimde etkileyebümektedir. Hatta Ölüme bile yol açabilmektedirler.

Sürekli ve şiddetli kusmalar sırasında, özofagusun son bölümü ile midenin kardia bölümünü içeren yırtıklar gelişebilmektedir. Yırtık bölgeden şiddetli kanamalar gelişebilmektedir. Kusma sırasında yanlışlıkla nefes alındığında, solunum yollarına ve akciğerlere besin artıkları kaçabilir. Buna bağlı olarak da “Aspirasyon pnömonisi” denilen bir zatürre çeşidi gelişebilir. Komadaki hastalar alkol ya da uyuşturucu madde alarak bilincini bir ölçüde yitirmiş olan hastalar kustuklarında, aspirasyon pnömonisi riski altındadırlar.

Gebelikte Bulantı Ve Kusma

bulantıyı engellemek için nasıl beslenmeli

Kusmaya neden olan çeşitli etkenleri şöyle özetleyebiliriz.

Sindirim sistemini tahriş eden her türlü etken kusmaya yol açabilmektedir. Sindirim kanalında gelişen iltihaplar, ülserler, nefes darlığı ve tıkanmalar, pankreasta gelişen iltihaplar, safra kesesi ve yollarını ilgilendiren iltihap ve tıkanmalar, periton zarının iltihaplanması, apendiks vermiformisin iltihaplanması (apandisit) sindirim kanalındaki kanamalar ve daha pek çok etken sindirim sistemini tahriş ederek kusmaya yol açabilmektedir. Vücudu yaygın bir biçimde tutmuş olan ve ateşle seyreden enfeksiyon hastalıkları da kusmaya yol açabilmektedirler. Özellikle kalbin arka duvarında gelişen infarktüsler sırasında bulantı ve kusma da görülebilmektedir. Böbreküstü bezi yetmezliği krizi sırasında, şeker hastalığına bağlı olarak asidoz gelişmesi durumlarında da bulantı ve kusmaya rastlanmaktadır. Ani böbrek hastalıklarında, böbrek taşı düşürürken de kusma gelişebilmektedir. Radyasyon, hamilelik, şiddetli ağrılar, üremi, kulağın tahriş edilmesi, Meniere hastalığı da kusma ve bulantı yaratan etkenler arasındadır. Kafa içi basıncının artması halinde, gözde glokom krizi geliştiğinde, kötü bir koku ya da tat alındığında, hoş karşılanmayan bir şey görüldüğünde de bulantı ve kusma gelişebilir. Kusmayı önleyen ilaçlar konusundaki bilgileri sitemizin “ilaç bilimi” bölümünde bulabilirsiniz. Bu ilaçlara “Antiemetik” ilaçlar denilmektedir.

Sarılık, alyuvarların aşırı oranda yıkımı, bir karaciğer hastalığı ya da safra akışının tıkanması sonucu, derinin ve dokuların sarı renk alması. Sarı rengin nedeni, alyuvarlardaki hemoglobinin yıkımıyla ortaya çıkan pigmentlerin, karaciğerde toplanıp safrayla birlikte salgılanmasıdır.

Tedavi, sarılığa yol açan hastalığa yöneliktir; ayrıca, sarılık dönem süresince hastanın yatak dinlenmesine alınması ve normal kalorili, yağsız ve alkolsüz bir beslenme rejimi uygulanması gerekir.

GENİŞ BİLGİ

Sarılık kandaki bilirubin oranının yükselmesine bağlı olarak deri ve mukozaların sarımsı bir renk almasıdır. Normalde kandaki bilirubin düzeyi 100 mVde 1 mg’yi geçmez. Kandaki (bilirubin artışı hafifse; (100 ml’de 1,5 mg), deri ve mukozalardaki sarı renk de fazla belirgin değildir; bu durumda hafif ya da gizli sarılık (sub-ikter) söz konusudur. Ama kanda bilirubin düzeyi 100 ml’de 7 mg’ye ulaşınca deride belirgin san renk oluşur ve açık bir sanlık tablosu ortaya çıkar.Genel tıpta sanlık çok önemli bir belirtidir. Çoğunlukla bir karaciğer hastalığını düşündürür, ama birçok başka hastalıkta da görülebilir. Sarılık tipinin saptanması çok güçtür; hastanın ayrıntılı ve dikkatli bir muayenesi ile çeşitli laboratuvar araştırmalarını gerektirir. Yapılan testlerle toplam, direkt ve indirekt bilirubinler, serum proteinleri ile transaminazlar, alkali fosfataz, gamma GT ve laktik dehidrogenaz gibi serum enzimleri belirlenir. Kuşku duyulan olgularda ultrasonografı, sintigrafi karaciğer biyopsisi ve laparoskopi gibi yöntemlere başvurulur. Bilirubin Sarılığın nasıl ortaya çıktığını anlayabilmek için, bilirubinin oluşmasını sağlayan karmaşık metabolizma olaylarına değinmek gerekir. Bilirubin alyuvarlarda bulunan ve oksijeni dokulara ulaştıran hemoglobinin bir dönüşüm ürünüdür. Bilirubinin yaklaşık yüzde 85′i alyuvarların dalakta parçalanmasıyla serbest kalan hemoglobinden yapılır. Kalan yüzde 15′i ise doğrudan doğruya kemik iliğinde, olgunlaşmamış alyuvarlardan oluşur.

Sarılık Belirtileri

Suda çözünmez bîr bileşik olan bilirubin, kan dolaşımında albümin molekülüyle taşınarak yol alır. Karaciğer hücrelerinde albüminden aynhp, suda eriyebilen bir maddeye dönüştürülür ve böylece safrayla bağırsaklara geçebilir. Burada bağırsak bakterilerinin etkisiyle bazı değişimler geçirir ve sonuçta bilinojen denen ürünler ortaya çıkar. Bunların bir bölümü dışkıyla vücuttan atılır (bu arada dışkıya kendine özgü rengini verir). Bir bölümü ise bağırsak mukozasmdan yeniden emilip karaciğere gelir ve bir kez daha safrayla karaciğerden atılır.Sarılık kandaki bilirubin oranının yükselmesine bağlı olarak deri ve mukozaların sarımsı bir renk almasıdır. Normalde kandaki bilirubin düzeyi 100 mVde 1 mg’yi geçmez.

Kandaki (bilirubin artışı hafifse; (100 ml’de 1,5 mg), deri ve mukozalardaki sarı renk de fazla belirgin değildir; bu durumda hafif ya da gizli sarılık (sub-ikter) söz konusudur. Ama kanda bilirubin düzeyi 100 ml’de 7 mg’ye ulaşınca deride belirgin san renk oluşur ve açık bir sanlık tablosu ortaya çıkar.Genel tıpta sanlık çok önemli bir belirtidir. Çoğunlukla bir karaciğer hastalığını düşündürür, ama birçok başka hastalıkta da görülebilir. Sarılık tipinin saptanması çok güçtür; hastanın ayrıntılı ve dikkatli bir muayenesi ile çeşitli laboratuvar araştırmalarını gerektirir. Yapılan testlerle toplam, direkt ve indirekt bilirubinler, serum proteinleri ile transaminaz-lar, alkali fosfataz, gamma GT ve laktik dehidrogenaz gibi serum enzimleri belirlenir. Kuşku duyulan olgularda ultrasonografı, sintigrafi karaciğer biyopsisi ve laparoskopi gibi yöntemlere başvurulur.

Bilirubin Sanlığın nasıl ortaya çıktığını anlayabilmek için, bilirubinin oluşmasını sağlayan karmaşık metabolizma olaylarına değinmek gerekir. Bilirubin alyuvarlarda bulunan ve oksijeni dokulara ulaştıran hemoglobinin bir dönüşüm ürünüdür. Bilirubinin yaklaşık yüzde 85′i alyuvarların dalakta parçalanmasıyla serbest kalan hemoglobinden yapılır. Kalan yüzde 15′i ise doğrudan doğruya kemik iliğinde, olgunlaşmamış alyuvarlardan oluşur.Suda çözünmez bîr bileşik olan bilirubin, kan dolaşımında albümin molekülüyle taşınarak yol alır. Karaciğer hücrelerinde albüminden aynhp, suda eriyebilen bir maddeye dönüştürülür ve böylece safrayla bağırsaklara geçebilir. Burada bağırsak bakterilerinin etkisiyle bazı değişimler geçirir ve sonuçta bilinojen denen ürünler ortaya çıkar. Bunların bir bölümü dışkıyla vücuttan atılır (bu arada dışkıya kendine özgü rengini verir). Bir bölümü ise bağırsak mukozasmdan yeniden emilip karaciğere gelir ve bir kez daha safrayla karaciğerden atılır.

Sarılık Tedavisi

TANSİYON: Tansiyon konusu halk arasında ilgiyle, fakat genellikle de yanlış değerlendirmelerle dolu bir konu olarak tartışılır. Halk arasında tansiyon konusunda gereksiz korkuların olduğu gibi, tehlikeli umursamazlıkların da yaygın olduğu bir gerçektir.

Kalp her kasılışında, büyük dolaşıma, belli bir basınçla kan pompalar. Daha sonra bir süre gevşer ve bu sürenin sonunda yeniden kasılır. Kalbin sistolde (kasıldığında), büyük dolaşıma gönderdiği kanın kalp kası tarafından kazandırılan basıncı 120 mm/cıva kadardır. Bu basınca

“Sistolik basınç” (büyük tansiyon) denir. Kalp kası gevşediğindeyse, büyük dolaşımın atarda-marlarındaki kan basıncı düşer. Kalp diastoldey-ken [gevşemiş) büyük dolaşımın atardamarlarm-daki kanın sahip olduğu basınca ise “Diastolik basınç” (küçük tansiyon) denilmektedir. Diastolik basınç 70 mm/cıva kadardır. Verdiğimiz bu sayısal değerler ortalama değerlerdir. Sistolik basıncın 100-140 mm/cıva olması, diastolik basıncın ise 60-90 mm/cıva arasında olması normaldir, sistolik ile diastolik kan basıncı arasındaki farkın ise 50 mm/cıva kadar olması normaldir. Bu farka “Nabız basıncı” denilmektedir.

Bilindiği gibi tansiyon, özel bir tansiyon aleti yardımıyla ölçülür. Bu ölçüm yapılırken kişinin sakin ve dinlenmiş olması gerekir. Aksi durumlarda ölçülecek değerler yanıltıcı olur. Tansiyonun yüksek oluşuna “Hipertansiyon”, düşük oluşuna ise “Hipotansiyon” denilmektedir. Sistolik tansiyonun zaman zaman yüksek oluşu ya da sürekli olarak hafifçe yüksek bulunması sağlık açısından büyük bir sorun yaratmaz. Buna karşılık diastolik tansiyonun yüksek olması sağlık açısından önemli sorunlar yaratır. Hastalık ya da hastalık belirtisi olarak hipertansiyon ve hipertansiyon konuları ilerde ayrıntılarıyla incelenmiştir [bu konuyu incelemenizi öneririz). Çünkü kalp hastalıkları ile yüksek tansiyon (hipertansiyon) ve düşük tansiyon (hipotansiyon) arasında yakın bir ilgi vardır.

BÜYÜK VE KÜÇÜK KAN DOLAŞIMI: İnsan organizmasındaki kan dolaşımı, “Büyük kan dolaşımı” ve “Küçük kan dolaşımı” olarak iki sistemde düşünülebilinir. Büyük kan dolaşımı sol ventrikülden başlar.

Büyük Kan Dolaşımı

Sol ventrikül kasılıp içindeki temiz kanı aortaya pompalar. Aorta ve ondan kaynaklanan pek çok yan ve uç dal, bu kanın dokular düzeyindeki kılcal damarlara ulaşmasını sağlar. Kılcal damarlar düzeyinde doku ile temiz kan arasında madde alışverişi gerçekleştikten sonra, kan kılcalları terk edip toplardamarlara girer. Toplardamarlardaki kan halk arasında “Pis kan” olarak bilinmektedir. Pis sözcüğünün bilimsel bir yanı olmadığı gerçektir. Bu nedenle toplardamar kanı için, pis deyimi yerine karbondioksit ve hücre metabolizması artıkları yönünden zenginleşmiş kan dersek, konuyu daha bilimsel bir açıdan ele almış oluruz. Vücuttaki bütün toplardamarlar, sonunda “Vena kava süperior” ya da “Vena kava inferior”a boşalırlar. Vücudun bütün toplardamar kanını toplayan bu iki büyük toplardamar sonunda kalbin sağ atrium denilen odacığına açılır. Böylece büyük kan dolaşımı tamamlanmış olur. Görüldüğü gibi sol ventrikülden başlayıp, vücudu dolaştıktan sonra sağ atriumda biten büyük kan dolaşımı, dokulara oksijenden zengin taze kan sağlamakla kalmıyor -aynı zamanda dokulardaki metabolizma artıklarını ve karbondioksiti bu bölgelerden uzaklaştırıyor.

Küçük kan dolaşımı ise kalbin sağ ventrikül denilen odacığı ile sol atrium denilen odacığı arasında gerçekleşmektedir. Büyük dolaşımdan, vena kavalar yolu ile sağ atriuma taşınmış olan kan, sağ atriumun kasılmasıyla sağ ventriküle pompalanır. Böylece pis kan sağ ventriküle girerek, küçük dolaşım sistemine katılmış olur.

Küçük Kan Dolaşımı

Sağ ventrikül kasılarak içindeki pis kanı pulmoner delikten geçirerek, trunkus pulmonalise pompalar. Bilindiği gibi trunkus pulmonalis, biraz yukarıda sağ ve sol akciğerlere giden iki dala ayrılır. Sağa giden dala “Sağ pulmoner arter”, sol akciğere giden dala ise “Sol pulmoner arter” denilmektedir. Böylece sağ ventriküldeki pis kan, özellikle karbondioksit yönünden temizlenip oksijen yönünden zenginleşmesi için akciğerlere ulaşmış olur. Akciğerlere gelen kan, buradaki hava keseciklerinin duvarlarındaki (alveol septumları) kılcal damarlara yayılır. Bu düzeyde akciğer have keseciklerindeki temiz hava ile kılcallardaki kan arasında büyük bir hızla gaz alışverişi gerçekleşir. Kan karbondioksidini akciğer havasına verirken, ondan oksijeni-alır. Böylece vücudun karbondioksitten zengin toplardamar kanı, akciğerlerde karbondioksitini azaltıp oksijenden zenginleşerek, atardamar kanma, yani temiz kana dönüşmüş olur. Akciğerlerde atardamar kanı haline gelmiş olan kan, daha sonra pulmoner venalar denilen dört toplardamar aracılığıyla kalbin sol atrium denilen odacığına taşınır. Böylece küçük dolaşım da son bulmuş olur. Sol atrium daha sonra kasılıp kendisine getirilmiş olan temiz kanı sol ventriküle pompalayarak, bu kanın büyük dolaşıma katılmasını sağlar.

Özet olarak şunu söyleyebiliriz: Büyük dolaşımda toplardamar kanı haline (pis kan) gelen atardamar kanı (temiz kan), küçük kan dolaşımına girerek, yeniden atardamar kanı haline gelir.

TOPLARDAMARLAR: Toplardamarlar, kılcal damarlardan ayrılırlar ve birbirleriyle birleşe birleşe gitgide büyürler ve içlerindeki kam kalbe taşırlar. Toplardamarların sayısı, atardamarların sayısına göre daha fazladır. İçlerinde taşıdıkları kanın basıncı ise çok düşüktür. Bu nedenle toplardamarların duvarlarının kalınlığı, atardamarlarmkinden daha incedir.

Toplardamarların duvarı da atardamarlarda olduğu gibi intima, media ve adventisia tabakalarından kurulmuştur. Ne var ki bu tabakaların toplardamarlarda daha ince olduğunu görürüz. Toplardamarların genişliği atar damarların genişliğinden daha fazladır. Buraya kadar anlattıklarımızı dikkate aldığımızda, özet olarak şunu belirtebiliriz: Toplardamarların hem sayısı hem de çapı atardamarlarından fazladır. Bu durumdp dolaşmakta olan kanın, toplardamarlardaki gerek akım hızı gerekse de basıncının düşük olacağı gerçeği ortaya çıkar. Bu gerçek bir fizik kuralıdır. Toplardamarlardaki kan sonunda “Vena kava süperior” ve “Vena kava inferior” denilen iki büyük toplardamara dökülür. Bu iki büyük damar ise vücudun bütün toplardamar kanının sağ kalbin sağ atrium [sağ kulakçık) denilen odacığına boşaltırlar. Bu sırada vena kavalarda-ki kanın basıncı sıfırdır.

Halbuki sol ventrikülün aortaya pompaladığı kanın basıncı (sistolik basınç) 120 mm/cıvadır. Basıncı 0 mm/cıva olan vena kavalardaki kanın kalbe dönüşünü sağlayan göğüs boşluğu içindeki negatif değerdeki basınçtır. Göğüs boşluğundaki bu negatif basınç toplardamarlardaki kam adeta kalbe doğru emmektedir.

Toplardamarları atardamarlardan ayıran bir diğer özellik ise, toplardamarların içinde bulunan ve “Valvül” denen kapakçıklardır. Bu kapakçıklar özellikle vücudun alt bölgesindeki toplardamarlarda- daha fazla sayıda bulunurlar. Toplardamardaki kapakçıklar daima kalbe doğru açılırlar. Böylece kalbe doğru ilerlemekte olan toplardamar kanının geçişine izin verirlerken, ters yöne doğru bir kan akımına engel olurlar. Yani toplardamarlardaki kanın kalp yönüne doğru değil de kılcal damarlar yönüne doğru akmalarına engel olurlar. Kapakçıkların iskeleti-tini media tabakası oluşturur. Bunun üzerini ise endotel tabakası örtmüştür. Varisli kişilerde genişlemiş olan toplardamarlardaki kapakçıklar iyi çalışmadıklarından, bu damarların daha da şiştiği ve genişlediği görülür. Varis konusu ileride ayrıntılarıyla incelenmiştir. ]]> http://www.saglik.im/toplardamarlar/feed/ 12