ASİT FOSFATAZ

Asit fosfataz enzimi prostat, alyuvarlar, trombositler, karaciğer, dalak, çizgili kas hücreleri ve kemikte yüksek mik­tarlarda bulunur. Kandaki asit fosfata-zın büyük bölümü alyuvar ve trombosit kaynaklıdır. Normal koşullarda prostat­tan salgılanan asit fosfataz miktarı ol­dukça düşüktür. Bununla birlikte radyoimmünolojik yöntemlerle prostat kay­naklı asit fosfataz ölçülebilir.

Normal Değerler

Serum asit fosfatazı olağan koşullarda 0,5 – 1,9 IU/L’nin (timolftalein mono-fosfatlı yöntem) altında olmalıdır. Sağ­lıklı erkeklerde serum asit fosfatazmın üçte biri ya da yarısı prostat kaynaklı­dır. Prostat kaynaklı asit fosfataz RIA (radyoimmünassay) yöntemi ile 3,0 ng/ ml’nin alımdadır.

• Enzim etkinliğinin artması - Serum asit fosfatazmın toplam miktarındaki artışın klinikte ayırt edici tanı bakımın­dan çok yaran yoktur. Kanın şekilli ele­manlarının parçalanmasıyla seyreden hastalıklarda, örneğin hemolitik (alyu­var yıkımına bağlı) kansızlıkta ya da trombositlerin yapısal bozukluklarında bu duruma sıklıkla rastlanır. Prostat kaynaklı asit fosfataz artışı ise ilerlemiş prostat kanserinin habercisi olduğundan her zaman önemlidir. Prostat kanserinin erken evrelerinde, yani henüz prostat kapsülünü (organı saran kılıfı) yırnp komşu dokulara yayılmadığı dönemler­de hastaların ancak yüzde 20’sinde en­zim miktarı yükselir. Dolayısıyla bu ev­relerdeki inceleme her zaman kanserin erken tanışım sağlamaz. Ayrıca asit fosfataz miktarı iyi huylu prostat tü­mörlerinde, üroloji ameliyatı geçiren ya da prostat muayenesi olan kişilerde do­kuya basınç uygulanması sonucunda da artabilir. Bu bakımdan enzim etkinliği­nin belirlenmesi için kan örneğinin prostat muayenesinden en az 72 saat sonra alınması önerilir. Prostat kanseri kemiğe yayılmışsa, hastada asit fosfa­taz artışının yanı sıra alkali fosfataz et­kinliği de yüksek çıkar.

Prostat kanseri doğru tedavi edildi­ğinde, aşın enzim salgılayan dokunun ortadan kalkmasıyla asit fosfataz de­ğerleri de normale döner. Tedavi sonra­sında normale dönmüş enzim etkinliği­nin yeniden artması kanserin alevlendi­ğini ya da metastaz yaptığını gösterir. Hekimin bu kadar zengin ipuçlan vere­bilen bir inceleme yöntemini gerekli bütün durumlarda hastasından istemesi ve uygun biçimde yorumlaması gere­kir.